Hadîs Usûlü Açısından Kudsî Hadîsler

Hadîs ıstılâhları ve ilgili tartışma konuları, hadîs usûlü edebiyatının oluşumundan itibaren hadîs usûlü kitaplarında ele alınmıştır. Kudsî hadîs, mânâsı Yüce Allah’a, lafzı ise Hz. Peygamber’e -sallallâhu aleyhi ve sellem- ait olan hadîs olarak tanımlanmaktadır. Kudsî hadîs’in terim olarak, hadîs ıstılahları arasında yerinin olup olmadığı şimdiye kadar net olarak ortaya konulmamıştır. Kudsî hadîs olarak adlandırılan rivâyetlerin, vahyin hangi türüne dâhil olduğu, Kur’ân-ı Kerîm’den ve diğer nebevî hadîslerden farklı olarak ne gibi özelliklere sahip olduğu tartışılmıştır. Hadîs usûlü kitaplarında tarihî süreç içerisinde “kudsî / ilâhî / rabbânî hadîs” adlarıyla herhangi bir ıstılâh bulunup bulunmadığına bakılmaksızın yapılan söz konusu tartışmaların, böyle bir ıstılâh varmışçasına sürdürülmesi isabetli bir yaklaşım olmadığı gibi hadîs usûlü açısından da herhangi bir zemine oturmamaktadır. Tanımına, dirâyetü’l-hadîs (hadîs usûlü) kitaplarında değil de, muahhar dönem (hicrî sekizinci/miladî on dördüncü yüzyıl) hadîs şerhi kitaplarında tesadüf ettiğimiz kudsî hadîs mefhûmunun; hadîs usûlü kitaplarında bir hadîs ıstılâhı olarak niçin ele alınmadığı üzerinde -tespit edebildiğimiz kadarıyla- durulmamıştır. Bu araştırmada kudsî hadîs ifadesi, hadîs usûlü açısından tarihsel süreç içinde ele alınmış ve hadîs usûlü açısından kudsî hadîs mefhûmunun değeri tespit edilmeye çalışılmıştır.