Şerh-i Mu‘ammeyât-ı Cem Sultân

Sırrın ve kederin harfleri: Şerh-i Mu‘ammeyât-ı Cem Sultân

Osmanlı tarihinin en hüzünlü şehzadesi Cem Sultan, sürgünle geçen ömrünün ıstırabını ve zekâsını harflerin estetiğine nakşetmiştir. Türk edebiyatında muamma sanatının 15. yüzyıldaki en üretken temsilcisi olan Sultan, kelimelerin ardına gizlediği isimlerle hem bir zekâ oyunu sergilemiş hem de gönül dünyasının kapılarını aralamıştır.

Çokdur egerçi ‘âşık-ı sâdık cihânda lîk
Çekmekde Cem gibi gamunı kimse görmedüm

diyerek kederini muammalaştıran şairin bu yönü, elinizdeki çalışmaya kadar büyük ölçüde karanlıkta kalmıştır. Şerh-i Mu‘ammeyât-ı Cem Sultân, bugüne değin müstakil bir ilmî çalışmaya konu olmamış, bu sebeple Sultan’ın önemli sayıda muamması literatürde yer almamıştır.

Bu çalışma, eserin tenkitli metnini ortaya koyarak Cem Sultan’ın bilinmeyen 223 muammasını ilk kez gün yüzüne çıkarıyor. Toplamda 336 muamma ve çözüm yöntemini içeren bu eser, klasik edebiyatın en girift sanatlarından birini şehzadenin dünyası üzerinden ilim âlemine kazandırıyor. Bir ismin; ebcet, teşbih ve çeşitli harf oyunlarıyla bir beyit içerisine nasıl ustalıkla gizlendiğine tanıklık edeceğiniz bu kitap, araştırmacılar için temel bir kaynak niteliğindedir.